TRYB JASNY/CIEMNY

馃挋馃挍Jak ROZPOZNA膯 fake newsa?馃槑 I czemu ludzie si臋 na nie nabieraj膮?

Z prawdziwym zalewem fake news贸w mieli艣my do czynienia ju偶 w czasie wybuchu pandemii. Z kolejnym zalewem mamy do czynienia teraz, podczas inwazji Rosji na Ukrain臋. Jak rozpoznawa膰 fake newsy?


Ka偶dy fake news ma s艂aby punkt

Ka偶dy, cho膰by nie wiem jak 艣wietnie napisany fake news, ma sw贸j s艂aby punkt. Poczytny, to nie zawsze prawdziwy. A prawdziwy, to nie zawsze poczytny. Warto o tym pami臋ta膰. Wida膰 to szczeg贸lnie na poczytnych historiach na Facebooku, kt贸re mog膮 by膰 totalnie nieprawdziwe, ale ciesz膮 si臋 popularno艣ci膮 niczym 艂a艅cuszki na Gadu-Gadu sprzed lat. 

Dzisiejsza 艂atwo艣膰 w odbieraniu fake news贸w jako najprawdziwszej prawdy, w du偶ej mierze opiera si臋 na braku uwa偶no艣ci i szybkim klikaniu "lubi臋 to", bez wi臋kszych ceregieli. A skoro na dodatek, fake newsa wysy艂a ciotka Krystyna albo ziomeczek Szczepan - to wszystko jasne, to na pewno prawda! No nie, sorry Szczepan, sorry Krystyna, ale niekoniecznie.

Nie ma covida, a Rosjanie nie bombarduj膮 Kijowa

Widzicie to? Jak pisa艂 Mark Twain "艁atwiej jest og艂upia膰 ludzi, ni偶 przekona膰 ich, 偶e zostali og艂upieni". To smutna prawda, kt贸ra niejednokrotnie odnajduje swoje odzwierciedlenie w rzeczywisto艣ci. Otwiera te偶 no偶e w kieszeniach hejter贸w, kt贸rzy nie przejd膮 oboj臋tnie wobec takiej zniewagi.

Jak rozpozna膰 fake newsa? 

  • Przeanalizuj 藕r贸d艂a, zastan贸w si臋 nad celami i motywami pisz膮cego. 
  • Przyjrzyj si臋 grafikom i wykorzystywanym logo - na pierwszy rzut oka strona mo偶e Ci wygl膮da膰 na Business Insider... A na drugi, oka偶e si臋, 偶e to stronka, kt贸ra Szczepan postawi艂 przy kielichu.
  • Przeczytaj ca艂y artyku艂 a nie tylko nag艂贸wek, czytaj膮cy po 艂ebkach to najcz臋艣ciej wichrzyciele plotek. 
  • Sprawd藕 dat臋 publikacji.
  • Zastan贸w si臋 czy czcionki/grafiki nie s膮 podejrzane.
  • Przemy艣l swoje w艂asne uprzedzenia: czy szukasz prawdy, czy kogo艣, z kim zbijesz pi膮tk臋? 
  • Sprawd藕, jak tam z poprawno艣ci膮 j臋zykow膮 i ortografi膮 - w fake newsach cz臋sto le偶y i kwiczy.
  • Jakie emocje wywo艂uje w Tobie tre艣膰? Je艣li Ci臋 z艂o艣ci, wprawia w agresj臋 (skierowan膮 w bardzo konkretn膮 stron臋), a przy tym wywo艂uje paranoiczny strach - to zastan贸w si臋, czy wiarygodne, rzetelne 藕r贸d艂o ma jaki艣 cel w zastraszaniu Ciebie? 
Ludzi sk艂贸conych, zastraszonych i przera偶onych 艂atwiej zmanipulowa膰, podda膰 propagandzie i to w taki spos贸b, aby to w艂a艣nie oni czuli si臋 elitarni i o艣wieceni. W internecie nie brakuje trolli, czy rosyjskich agent贸w, kt贸rzy za wszelk膮 cen臋 staraj膮 si臋 sk艂贸ci膰 r贸偶ne 艣rodowiska, 偶eby tylko je os艂abi膰, a nast臋pnie wprowadzi膰 na ten grunt swoje w艂asne idee i cele.

Dlatego 偶ycz臋 nam wszystkim uwa偶no艣ci

Przez wzgl膮d na charakter 偶ycia, jest to niestety cecha bardzo zaniedbana. Ale uwaga i m膮dro艣膰 to dobrany duet, kt贸ry r贸wnie偶 pomo偶e Wam odr贸偶ni膰 prawd臋 od zwyk艂ej 艣ciemy napisanej dla lajk贸w i subskrypcji/lub dla hejt贸w i antypatii. 

Trzymajmy si臋 馃崁

Cze艣膰!

Wybrane dla Ciebie